Uiteindelijke begunstigde eigenaar (UBO)

De alarmerende toename van financiële misdrijven, zowel extern (bijv. witwassen, terrorismefinanciering) als intern (bijv. belastingontduiking, bedrijfsfraude), heeft ertoe geleid dat regelgevende instanties de transparantie van eigendomsverhoudingen strenger moeten controleren. Naarmate financiële netwerken complexer worden, zijn anonieme eigendomsstructuren veilige havens geworden voor criminele organisaties en corrupte individuen. 

Om deze bedreigingen tegen te gaan, zijn toezichthouders wereldwijd begonnen met het handhaven van strengere regels voor de openbaarmaking van de uiteindelijke begunstigde (UBO). Deze inspanningen zijn erop gericht de transparantie te vergroten, de verantwoordelijkheid van bedrijven te verbeteren en een soepelere informatie-uitwisseling tussen toezichthouders en bedrijven te faciliteren. Het uiteindelijke doel is een veiliger en compliant financieel ecosysteem te creëren dat is toegerust om criminele activiteiten te identificeren en te voorkomen.

Wie is de uiteindelijke begunstigde?

Een uiteindelijke begunstigde (UBO) is de persoon, of een van de personen, die uiteindelijk eigenaar is van of zeggenschap heeft over een bedrijf of andere juridische entiteit. Volgens de Financial Action Task Force (FATF)FATFUBO's zijn natuurlijke personen die een significant belang of invloed hebben op een bedrijf, hetzij direct, via tussenpersonen, of aan het einde van een complexe eigendomsstructuur.

UBO's kunnen onder andere zijn:

• Personen die een aanzienlijk deel van de aandelen of stemrechten in een bedrijf bezitten.
• Personen die profiteren van de inkomsten of activa van een entiteit.
• Natuurlijke personen die feitelijk zeggenschap hebben over een juridische constructie, ongeacht formeel, officieel vastgelegd eigendom.

Uiteindelijke begunstigden (UBO's) zijn niet altijd de geregistreerde eigenaren van een bedrijf. Het is daarom cruciaal om hen te identificeren om te voorkomen dat lege vennootschappen en minder transparante structuren illegale activiteiten mogelijk maken.

Bijgewerkte UBO-criteria

Zoals de FATF heeft aangegeven, vallen de criteria voor het bepalen van een UBO over het algemeen in twee categorieën:

(i) Criteria gebaseerd op eigendom

Een persoon komt in aanmerking als UBO (uiteindelijke begunstigde) als hij of zij:

• Het bezitten van ten minste 25% of meer van de aandelen of stemrechten van een bedrijf.
• Profiteer van 25% van de activa van de entiteit.
• Een aanzienlijk eigendomsbelang hebben, zelfs als dit via tussenpersonen, trusts of aandelen aan toonder verloopt.

Door de aanpassingen aan de FinCEN-richtlijnen in de VS en de AMLA-voorstellen van de EU hebben sommige rechtsgebieden deze drempel verlaagd naar 10% in sectoren met een hoog risico of in politiek gevoelige contexten.

(ii) Controlecriteria

 Als geen enkele persoon aan de eigendomsdrempel voldoet, wordt de persoon die effectieve zeggenschap uitoefent aangewezen als UBO. Dit kan onder andere zijn:

• Gedelegeerde directeuren, die worden aangesteld om de identiteit van de werkelijke eigenaar te verbergen.
• Bestuursleden van een onderneming, die namens de belanghebbenden toezicht houden op de activiteiten van de juridische entiteit om invloed uit te oefenen op bestuurlijke beslissingen.
• Beheerders of beschermers, die invloed uitoefenen via een trust of een juridische regeling.

Daarnaast worden entiteiten die gebruikmaken van aandelen aan toonder, dat wil zeggen niet-geregistreerde effecten die eigendom verlenen aan de houder, beschouwd als een hoog risico omdat ze de uiteindelijke begunstigden (UBO's) verbergen. Momenteel zijn aandelen aan toonder in de meeste rechtsgebieden verboden of streng beperkt.

Waarom zijn UBO-controles zo cruciaal?

UBO-controles zijn een belangrijk onderdeel van Ken uw bedrijf (KYB), anti-witwas (AML) en anti-terrorismefinancieringskaders (CTF). Deze controles zijn ingevoerd om financiële instellingen en bedrijven te helpen:

• Controleer of uw zakenpartners legitiem en betrouwbaar zijn.
• Identificeer en vermijd banden met offshore-vennootschappen, belastingontduikingsconstructies en witwaspraktijken.
• Voldoe aan uw wettelijke verplichtingen en voorkom aanzienlijke boetes of reputatieschade.

Nu de 6e anti-witwasrichtlijn van de EU en de Wet op de transparantie van ondernemingen Nu de CTA-wetgeving in de VS volledig van kracht is, zijn UBO-controles niet langer alleen een goede gewoonte, maar een wettelijke verplichting.

UBO-nalevingsverplichtingen in 2025

Wie moet hieraan voldoen?

De UBO-regelgeving is van toepassing op een breed scala aan sectoren, met name sectoren die kwetsbaar zijn voor misbruik voor criminele financiële transacties. Deze omvatten:

• Banken (zowel commerciële als investeringsbanken)
• Verzekerings- en makelaarskantoren
• Kredietunies en fintechplatforms
• Geldwisselkantoren (MSB's)
• Vastgoedbedrijven betrokken bij transacties met een hoge waarde
• Crypto-dienstverleners (nu opgenomen in de MiCA- en VASP-raamwerken)
• Juridische en zakelijke dienstverleners

Jurisdictievereisten

De nalevingsvoorschriften verschillen per rechtsgebied, maar over het algemeen vereisen ze dat entiteiten:

• Verzamel en bewaar nauwkeurige UBO-gegevens.
• Dien de gegevens van de UBO in bij gecentraliseerde registers (bijvoorbeeld het EU-register voor uiteindelijke begunstigden).
• Zorg ervoor dat de informatie actueel en toegankelijk is voor toezichthouders.
• Voer doorlopend risicogestuurd due diligence-onderzoek uit.

Het niet naleven hiervan kan leiden tot:

• Boetes, die afhankelijk van het rechtsgebied kunnen oplopen tot miljoenen.
• Sancties of beperkingen op de bedrijfsvoering.
• Reputatieschade, met name in sterk gereguleerde sectoren.

Recente wereldwijde ontwikkelingen

De Corporate Transparency Act is in 2024 van kracht geworden. Bedrijven zijn verplicht om informatie over de uiteindelijke begunstigden te rapporteren aan FinCEN via de BOI Reporting Rule, en de handhaving is actief, met boetes tot $500 per dag voor niet-naleving.

Europeese Unie

De naleving van de UBO-regelgeving heeft al een herziening ondergaan met de bijgewerkte 6e anti-witwasrichtlijn (6AMLD) en er staat er nog een op stapel met de lancering van de Europese Autoriteit voor de bestrijding van witwassen (AMLA) in 2026. De openbare toegang tot registers van uiteindelijke begunstigden is beperkt, maar autoriteiten, financiële instellingen en gereguleerde beroepsgroepen hebben nog steeds toegang.

Zuid-Afrika

In 2024 verlaagde het Financial Intelligence Center (FIC) de drempel voor het vaststellen van eigendom van 25% naar 5% om de transparantie en naleving te verbeteren. Daarnaast voerde de Zuid-Afrikaanse belastingdienst (SARS) nieuwe openbaarmakingsvereisten in voor de belastingaangiften van bedrijven, waarbij de openbaarmaking van de uiteindelijke begunstigde eigenaar verplicht werd gesteld.

Azië-Pacific en MENA

Landen zoals Singapore, de VAE en Saoedi-Arabië hebben hun bestaande kaders voor de openbaarmaking van UBO's aangepast of versterkt om te voldoen aan de FATF-normen, inclusief nieuwe digitale registers en strengere indieningsvereisten.

Conclusie

De wereldwijde financiële systemen en hun waarborgen moeten samen groeien en evolueren. De naleving van de UBO-regelgeving is uitgegroeid tot een fundamentele vereiste voor het identificeren van verborgen eigendomsstructuren die illegale financiële activiteiten kunnen faciliteren. Door openbaarmaking en verificatie van de werkelijke uiteindelijke begunstigden verplicht te stellen, versterken toezichthouders de financiële transparantie en dichten ze mazen in de wet die door malafide actoren in diverse sectoren en rechtsgebieden worden misbruikt.

Nu de handhaving in steeds meer regio's toeneemt, van de VS en de EU tot India, Zuid-Afrika, het Midden-Oosten en Noord-Afrika en daarbuiten, kunnen bedrijven het zich niet langer veroorloven om UBO-controles als optioneel te beschouwen. Proactieve naleving zorgt er niet alleen voor dat bedrijven aan hun wettelijke verplichtingen voldoen, maar ook dat ze vertrouwen opbouwen en de wereldwijde strijd tegen financiële criminaliteit versterken.