Ostateczny beneficjent rzeczywisty (UBO)

Alarmujący wzrost przestępstw finansowych, zarówno zewnętrznych (np. pranie pieniędzy, finansowanie terroryzmu), jak i wewnętrznych (np. unikanie płacenia podatków, oszustwa korporacyjne), wymusił zaostrzenie kontroli organów regulacyjnych nad przejrzystością własności. Wraz ze wzrostem złożoności sieci finansowych, anonimowe struktury własnościowe stały się bezpieczną przystanią dla organizacji przestępczych i skorumpowanych osób. 

Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, organy regulacyjne na całym świecie zaczęły egzekwować bardziej rygorystyczne zasady ujawniania informacji o beneficjentach rzeczywistych (UBO). Działania te mają na celu zwiększenie przejrzystości, wzmocnienie odpowiedzialności korporacyjnej i usprawnienie wymiany informacji między organami nadzoru a podmiotami korporacyjnymi. Celem końcowym jest stworzenie bezpieczniejszego i bardziej zgodnego z przepisami ekosystemu finansowego, który będzie w stanie identyfikować i zapobiegać działalności przestępczej.

Kim jest ostateczny beneficjent rzeczywisty?

Beneficjentem rzeczywistym (UBO) jest osoba lub jedna z osób, które są ostatecznymi właścicielami lub kontrolują przedsiębiorstwo lub inny podmiot prawny. Według Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (Financial Action Task Force – FSA)FATF), UBO to osoby fizyczne posiadające znaczący udział lub wpływ na spółkę, czy to bezpośrednio, za pośrednictwem pośredników, czy też na końcu złożonego łańcucha własności.

Beneficjenci uboczni mogą obejmować:

• Osoby posiadające znaczną część akcji lub praw głosu w spółce
• Osoby czerpiące korzyści z dochodów lub aktywów podmiotu
• Osoby fizyczne sprawujące faktyczną kontrolę nad ustaleniami prawnymi, niezależnie od formalnego, stwierdzonego właściciela

UBO nie zawsze są zarejestrowanymi właścicielami przedsiębiorstwa, co sprawia, że ​​ich identyfikacja jest kluczowa, aby zapobiec powstawaniu firm-wydmuszek i struktur mało przejrzystych, które mogłyby umożliwiać prowadzenie nielegalnej działalności.

Zaktualizowane kryteria UBO

Zgodnie z wytycznymi FATF kryteria ustalania UBO dzielą się generalnie na dwie kategorie:

(i) Kryteria oparte na własności

Osoba kwalifikuje się jako UBO, jeżeli:

• Kontrolować co najmniej 25% lub więcej akcji spółki lub praw głosu
• Korzystaj z 25% aktywów podmiotu
• Posiadać znaczący udział własnościowy, nawet jeśli jest on utrzymywany za pośrednictwem pośredników, powierników lub akcji na okaziciela

Wraz z uaktualnieniem wytycznych FinCEN w USA i propozycjami UE dotyczącymi ustawy AMLA, niektóre jurysdykcje obniżyły ten próg do 10% w sektorach wysokiego ryzyka lub w kontekstach narażonych na ryzyko polityczne.

(ii) Kryteria oparte na kontroli

 Jeśli żadna osoba nie spełnia progu własności, osoba sprawująca faktyczną kontrolę zostaje wyznaczona jako UBO. Może to obejmować:

• Dyrektorzy nominowani, których powoływanie ma na celu ukrycie tożsamości faktycznego właściciela.
• Dyrektorzy korporacyjni, którzy nadzorują działalność podmiotu prawnego w imieniu interesariuszy, aby wpływać na decyzje dotyczące zarządzania.
• Powiernicy lub protektorzy, którzy wywierają wpływ za pośrednictwem powiernictwa lub porozumienia prawnego.

Ponadto podmioty wykorzystujące akcje na okaziciela, czyli nierejestrowane papiery wartościowe, które przyznają prawo własności posiadaczowi, są uważane za podmioty wysokiego ryzyka w zakresie ukrywania beneficjentów rzeczywistych. Obecnie akcje na okaziciela są zakazane lub podlegają surowym ograniczeniom w większości jurysdykcji.

Dlaczego weryfikacja UBO jest tak istotna?

Kontrole UBO są kluczowym elementem Poznaj swoją firmę (KYB), ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML) i przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu (CTF). Kontrole te mają na celu pomóc instytucjom finansowym i korporacjom:

• Sprawdź, czy partnerzy biznesowi są wiarygodni i godni zaufania.
• Identyfikuj i unikaj powiązań z offshore’owymi spółkami-wydmuszkami, schematami unikania płacenia podatków i schematami prania pieniędzy.
• Wypełniaj zobowiązania prawne i unikaj poważnych kar lub uszczerbku na reputacji.

Teraz, gdy 6MLD UE i Ustawa o przejrzystości korporacyjnej (CTA) w USA weszło w życie, sprawdzanie UBO jest czymś więcej niż tylko najlepszą praktyką, jest to wymóg prawny.

Obowiązki dotyczące zgodności UBO w 2025 r.

Kto musi przestrzegać przepisów?

Zgodność z wymogami UBO dotyczy szerokiego spektrum sektorów, zwłaszcza tych narażonych na nadużycia w celu przestępczych przepływów finansowych. Należą do nich:

• Banki (zarówno komercyjne, jak i inwestycyjne)
• Firmy ubezpieczeniowe i brokerskie
• Kasy kredytowe i platformy fintech
• Przedsiębiorstwa świadczące usługi finansowe (MSB)
• Firmy zajmujące się nieruchomościami, realizujące transakcje o dużej wartości
• Dostawcy usług kryptograficznych (obecnie objęci ramami MiCA i VASP)
• Dostawcy usług prawnych i korporacyjnych

Wymagania jurysdykcyjne

Przepisy dotyczące zgodności różnią się w zależności od jurysdykcji, ale generalnie wymagają od podmiotów, aby:

• Gromadzenie i prowadzenie dokładnych rejestrów UBO.
• Prześlij dane UBO do scentralizowanych rejestrów (np. do Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych UE).
• Upewnij się, że informacje są aktualne i dostępne dla organów regulacyjnych.
• Przeprowadzaj bieżącą należytą staranność uwzględniającą ryzyko.

Niedostosowanie się do tych zasad może skutkować:

• Kary pieniężne, które w zależności od jurysdykcji mogą wynieść nawet miliony.
• Sankcje lub ograniczenia dotyczące działalności gospodarczej.
• Uszczerbek na reputacji, zwłaszcza w sektorach o wysokim stopniu regulacji.

Najnowsze wydarzenia globalne

United States

Ustawa o przejrzystości korporacyjnej weszła w życie w 2024 r. Przedsiębiorstwa są zobowiązane do raportowania informacji o beneficjentach rzeczywistych do FinCEN zgodnie z przepisami BOI Reporting Rule, a egzekwowanie przepisów jest aktywne i wiąże się z karami do 500 USD dziennie za nieprzestrzeganie przepisów.

Unia Europejska

Zgodność z wymogami UBO została gruntownie zrewidowana w ramach zaktualizowanej 6. dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AMLD), a kolejna nastąpi wraz z utworzeniem unijnego urzędu ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy (AMLA) w 2026 r. Publiczny dostęp do rejestrów beneficjentów rzeczywistych został ograniczony, ale dostęp do nich nadal przysługuje organom, instytucjom finansowym i przedstawicielom zawodów regulowanych.

RPA

W 2024 roku Centrum Wywiadu Finansowego (FIC) obniżyło próg identyfikacji właściciela z 25% do 5%, aby zwiększyć przejrzystość i zgodność z przepisami. Ponadto Południowoafrykańska Służba Podatkowa (RSS) wprowadziła nowe wymogi dotyczące ujawniania informacji w zeznaniach podatkowych firm, nakazując ujawnienie ostatecznego beneficjenta rzeczywistego.

Azja i Pacyfik oraz MENA

Kraje takie jak Singapur, ZEA i Arabia Saudyjska przyjęły lub wzmocniły istniejące ramy ujawniania UBO, aby dostosować je do standardów FATF, co obejmuje nowe rejestry cyfrowe i bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące składania dokumentów.

Uwagi końcowe

Globalne systemy finansowe i ich zabezpieczenia muszą rozwijać się i ewoluować razem. Zgodność z wymogami UBO stała się podstawowym wymogiem identyfikacji ukrytych struktur własnościowych, które mogą ułatwiać nielegalną działalność finansową. Nakazując ujawnianie i weryfikację rzeczywistych beneficjentów, organy regulacyjne wzmacniają przejrzystość finansową i eliminują luki prawne wykorzystywane przez nieuczciwych przedsiębiorców w różnych sektorach i jurysdykcjach.

Wraz ze stałym wzrostem egzekwowania przepisów w wielu regionach, od USA i UE po Indie, Republikę Południowej Afryki, Bliski Wschód i Afrykę Północną (MENA) i inne, firmy nie mogą już dłużej traktować weryfikacji UBO jako opcjonalnej. Proaktywne przestrzeganie przepisów gwarantuje, że firmy nie tylko wywiązują się ze swoich zobowiązań prawnych, ale także budują zaufanie i wzmacniają globalną walkę z przestępczością finansową.